| Fizyka |
|
|
|
| Wpisał: Administrator | ||||||||||||||||||||||
| 03.09.2007. | ||||||||||||||||||||||
Nauczyciel
Karta informacyjna dla uczniów:
Wymagania na poszczególne oceny:
Pomiary. Kinematyka.
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne) obejmują treści:
v elementarne, v przystÄ™pne, v bezpoÅ›rednio użyteczne w pozaszkolnej dziaÅ‚alnoÅ›ci ucznia, v rozpoznawania prawidÅ‚owej odpowiedzi, v rozróżniania ruchów, v intuicyjnego posÅ‚ugiwania siÄ™ wielkoÅ›ciami fizycznymi Å›wiadczÄ…cego o rozumieniu ich sensu fizycznego.
· UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady ruchu ciaÅ‚. · UczeÅ„ potrafi rozróżnić tor ruchu od Å›ladu. · UczeÅ„ zna rodzaje torów. · UczeÅ„ umie odczytać z wykresu wspóÅ‚rzÄ™dne poÅ‚ożenia ciaÅ‚a. · UczeÅ„ wie, że wartość prÄ™dkoÅ›ci w ruchu jednostajnym prostoliniowym jest staÅ‚a. · UczeÅ„ wie, że szybkość wyraża siÄ™ w ukÅ‚adzie jednostek SI w s. · UczeÅ„ wie, ze prÄ™dkość w ruchu niejednostajnym jest zmienna. · UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady ruchu niejednostajnego. · UczeÅ„ zna oznaczenia literowe: - prÄ™dkoÅ›ci, - drogi, - czasu, - przyspieszenia oraz jednostki tych wielkoÅ›ci w ukÅ‚adzie SI. · UczeÅ„ wie, co to znaczy, że ciaÅ‚o przyspiesza i zwalnia. · UczeÅ„ potrafi odczytywać dane z wykresu zależnoÅ›ci s(t) i v(t).
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują treści:
v niezbÄ™dne do dalszego ksztaÅ‚cenia, v bezpoÅ›rednio użyteczne w pozaszkolnej dziaÅ‚alnoÅ›ci ucznia, v przystÄ™pne, v rozpoznawania prawidÅ‚owej odpowiedzi, v rozróżniania ruchów, v intuicyjnego posÅ‚ugiwania siÄ™ wielkoÅ›ciami fizycznymi Å›wiadczÄ…cego o rozumieniu ich sensu fizycznego.
· UczeÅ„ wie, że różne wielkoÅ›ci fizyczne wyraża siÄ™ w rożnych jednostkach i zna te jednostki. · UczeÅ„ zna proste zwiÄ…zki miÄ™dzy jednostkami tych samych wielkoÅ›ci podstawowych. · UczeÅ„ umie siÄ™ posÅ‚ugiwać zegarkiem i stoperem do wyznaczania czasu trwania zjawiska. · UczeÅ„ potrafi odróżnić spoczynek i ruch w różnych ukÅ‚adach odniesienia. · UczeÅ„ potrafi odczytać wspóÅ‚rzÄ™dnÄ… poÅ‚ożenia ciaÅ‚a poruszajÄ…cego siÄ™ po linii prostej. · UczeÅ„ odróżnia tor ruchu od drogi przebytej przez ciaÅ‚o. · UczeÅ„ rozróżnia ruchy prostoliniowe i krzywoliniowe. · ZnajÄ…c poÅ‚ożenie poczÄ…tkowe i koÅ„cowe ciaÅ‚a, uczeÅ„ potrafi narysować wektor obrazujÄ…cy przemieszczenie. · UczeÅ„ wie, że ciaÅ‚o poruszajÄ…ce siÄ™ ruchem jednostajnym w każdej jednostce czasu przebywa takÄ… samÄ… drogÄ™. · UczeÅ„ potrafi obliczyć drogÄ™ w ruchu jednostajnym bez formalnego posÅ‚ugiwania siÄ™ wzorem. · UczeÅ„ potrafi intuicyjnie posÅ‚ugiwać siÄ™ pojÄ™ciem szybkoÅ›ci Å›redniej. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać na przykÅ‚adach które ciaÅ‚o porusza siÄ™ z mniejszÄ…, a które z wiÄ™kszÄ… szybkoÅ›ciÄ… Å›redniÄ…. · UczeÅ„ wie, że szybkoÅ›ciomierz samochodu pokazuje szybkość chwilowÄ…. · UczeÅ„ rozróżnia ruch przyspieszony od jednostajnego czy opóźnionego. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać na przykÅ‚adach ruchy odbywajÄ…ce siÄ™ z przyspieszeniem o mniejszej lub wiÄ™kszej wartoÅ›ci. · UczeÅ„ wie, że w ruchu jednostajnie przyspieszonym w każdej jednostce czasu szybkość wzrasta o tÄ™ samÄ… wartość. · Na podstawie wyników podanych w tabeli uczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres s(t) i v(t).
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające) obejmują wszystkie wymagania na stopień dostateczny i ponad to:
v wykonywanie prostych obliczeÅ„, v sporzÄ…dzanie i korzystanie z wykresów ilustrujÄ…cych jeden rodzaj ruchu, v poprawne wyrażanie swoich myÅ›li w prostych przykÅ‚adach, v rozumienie sensu fizycznego omawianych wielkoÅ›ci fizycznych i poprawne ich wypowiadanie.
· UczeÅ„ rozumie na czym polega mierzenie i potrafi to wyrazić wÅ‚asnymi sÅ‚owami. · UczeÅ„ umie znaleźć bardziej skomplikowane ( w porównaniu z wymaganiami na ocenÄ™ dostatecznÄ… ) zwiÄ…zki miÄ™dzy jednostkami fizycznymi. · UczeÅ„ potrafi poprawnie skomentować przykÅ‚ad dotyczÄ…cy ukÅ‚adów odniesienia i wzglÄ™dnoÅ›ci ruchu. · UczeÅ„ potrafi obliczyć wartość przemieszczenia ciaÅ‚a na podstawie znajomoÅ›ci poÅ‚ożenia poczÄ…tkowego i koÅ„cowego w jednowymiarowym ukÅ‚adzie wspóÅ‚rzÄ™dnych. · UczeÅ„ potrafi narysować wektor obrazujÄ…cy przemieszczenie i odróżnia tÄ™ wielkość od drogi przebytej przez ciaÅ‚o. · UczeÅ„ wie, że w ruchu prostoliniowym w tÄ™ samÄ… stronÄ™ wartość przemieszczenia jest równa drodze. · UczeÅ„ rozumie i potrafi poprawnie objaÅ›nić, co to znaczy, że w ruchu jednostajnym droga przebyta przez ciaÅ‚o jest wprost proporcjonalna do czasu trwania ruchu. · UczeÅ„ wie, że w ruchu prostoliniowym jednostajnym stale w tÄ™ samÄ… stronÄ™ wartość prÄ™dkoÅ›ci (szybkość) obliczamy dzielÄ…c przebyta drogÄ™ przez czas trwania ruchu. · UczeÅ„ potrafi obliczyć drogÄ™ przebytÄ… przez ciaÅ‚o w ruchem jednostajnym na podstawie znanych wartoÅ›ci v i t. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać (spoÅ›ród innych wykresów) wykres s(t) dla ruchu jednostajnego i obliczyć z wykresu wartość prÄ™dkoÅ›ci (szybkość) ciaÅ‚a. · Na podstawie znajomoÅ›ci szybkoÅ›ci w ruchu jednostajnym uczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres s(t). · UczeÅ„ potrafi obliczyć szybkość Å›redniÄ… ze wzoru v Å›r = · UczeÅ„ potrafi na wybranych przez siebie przykÅ‚adach objaÅ›nić różnicÄ™ miedzy szybkoÅ›ciÄ… Å›redniÄ… i chwilowÄ…. · UczeÅ„ wie jaki jest sens fizyczny wartoÅ›ci przyspieszenia. · UczeÅ„ rozumie i rozpoznaje na podstawie przyrostów szybkoÅ›ci w jednakowych odstÄ™pach czasu ruch przyspieszony. · UczeÅ„ zna wÅ‚asnoÅ›ci ruchu jednostajnie przyspieszonego i umie z nich korzystać. · UczeÅ„ potrafi na podstawie wykresu rozpoznać ruch, dla którego ten wykres sporzÄ…dzono i odczytywać z niego wielkoÅ›ci fizyczne. · UczeÅ„ potrafi na podstawie znajomoÅ›ci wartoÅ›ci przyspieszenia sporzÄ…dzić wykres v(t). · UczeÅ„ rozumie, co to znaczy, że ciaÅ‚o porusza siÄ™ ruchem jednostajnie opóźnionym i potrafi korzystać ze znajomoÅ›ci wÅ‚asnoÅ›ci tego ruchu i z wykresu v(t) obliczyć czas i drogÄ™ hamowania. · UczeÅ„ rozumie, co to znaczy, że prÄ™dkość i przyspieszenie sÄ… wektorami.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie oraz:
v przeprowadzenie kilkuetapowych rozumowań, v wykonywania bardziej skomplikowanych obliczeń, w tym przekształcania jednostek.
· UczeÅ„ potrafi swobodnie przeksztaÅ‚cać jednostki. · UczeÅ„ potrafi swobodnie korzystać ze wzorów:
v SporzÄ…dzanie wykresów ilustrujÄ…cych kilka ruchów, np.
· Na podstawie wykresu x(t) dla kilku ruchów jednostajnych, uczeÅ„ potrafi prawidÅ‚owo je rozpoznać i nazwać, a nastÄ™pnie na podstawie uzyskanych z tego wykresu informacji sporzÄ…dzić wykres v(t). · UczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić skomplikowany wykres v(t) znajÄ…c drogi przebyte różnymi rodzajami ruchów w kilku kolejnych znanych odstÄ™pach czasu.
v PrawidÅ‚owe odczytywanie wykresów, np.:
· UczeÅ„ potrafi obliczyć Å›redniÄ… szybkość na podstawie wykresu v(t). · UczeÅ„ potrafi prawidÅ‚owo rozpoznać rodzaj ruchu w zadaniu problemowym. · UczeÅ„ potrafi wyznaczyć wielkość fizycznÄ… na podstawie wykresu.
v Formułowanie samodzielnych wypowiedzi, w tym definicji wielkości fizycznych wraz z przykładami świadczącymi o pełnym rozumieniu tych definicji, np.:
· UczeÅ„ wie, że przemieszczenie, prÄ™dkość, przyspieszenie sÄ… wektorami i potrafi to objaÅ›nić na przykÅ‚adach podajÄ…c w każdym przypadku wszystkie cechy wektora. · UczeÅ„ potrafi samodzielnie objaÅ›nić, jak w fizyce przedstawia siÄ™ zmiany wielkoÅ›ci fizycznych i podać przykÅ‚ady. · UczeÅ„ potrafi poprawnie wypowiedzieć definicje wartoÅ›ci przyspieszenia i opóźnienia, objaÅ›nić różnicÄ™ i poprzeć przykÅ‚adami.
Od ucznia wymaga siÄ™ opanowania treÅ›ci trudnych i zÅ‚ożonych, ale niezwykle rozwijajÄ…cych intelektualnie i przydatnych dla tych, którzy majÄ… zamiar ksztaÅ‚cić siÄ™ w kierunkach matematyczno-fizycznych, informatycznych i technicznych.
Dynamika
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne) obejmują treści elementarne, przystępne i bezpośrednio użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.
· UczeÅ„ potrafi wymienić niektóre rodzaje oddziaÅ‚ywaÅ„. · UczeÅ„ potrafi na prostym przykÅ‚adzie wykazać wzajemność oddziaÅ‚ywaÅ„. · UczeÅ„ wie, że bezwÅ‚adność to cecha ciaÅ‚a, która wiąże siÄ™ z jego masÄ…. · UczeÅ„ wie, że masÄ™ wyrażamy w kilogramach. · UczeÅ„ rozpoznaje na przykÅ‚adach zjawisko bezwÅ‚adnoÅ›ci. · UczeÅ„ wie, że opisujÄ…c oddziaÅ‚ywania posÅ‚ugujemy siÄ™ pojÄ™ciem siÅ‚y. · UczeÅ„ wie, że wartość siÅ‚y wyrażamy w niutonach. · UczeÅ„ potrafi odczytać wartość siÅ‚y za pomocÄ… siÅ‚omierza. · UczeÅ„ wie, że aby wprawić ciaÅ‚o w ruch lub zatrzymać je, trzeba dziaÅ‚ać siłą. · UczeÅ„ wie, że Ziemia przyciÄ…ga wszystkie ciaÅ‚a. · UczeÅ„ umie podać przykÅ‚ady oporów ruchu · UczeÅ„ wie, że jednÄ… z przyczyn wystÄ™powania tarcia jest chropowatość stykajÄ…cych siÄ™ powierzchni. · UczeÅ„ potrafi wymienić niektóre sposoby zmniejszania i zwiÄ™kszania tarcia. · UczeÅ„ wie, że na ciaÅ‚o poruszajÄ…ce siÄ™ w powietrzu dziaÅ‚a siÅ‚a oporu powietrza.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują wszystkie wymagania na stopień dopuszczający i ponadto:
v intuicyjne posługiwanie się zasadą zachowania pędu i zasadami dynamiki, v rozpoznawanie sił występujących w przyrodzie w prostych przykładach z otoczenia.
· UczeÅ„ rozpoznaje na przykÅ‚adach oddziaÅ‚ywania bezpoÅ›rednie (mechaniczne) i „na odlegÅ‚ość”. · UczeÅ„ rozpoznaje na przykÅ‚adach statyczne i dynamiczne skutki oddziaÅ‚ywaÅ„. · UczeÅ„ rozpoznaje w trudniejszych przykÅ‚adach zjawisko bezwÅ‚adnoÅ›ci. · UczeÅ„ wie, że masa jest miarÄ… bezwÅ‚adnoÅ›ci ciaÅ‚a. · UczeÅ„ wie, że wartość pÄ™du ciaÅ‚a zależy od jego masy i szybkoÅ›ci. · UczeÅ„ potrafi siÄ™ intuicyjnie posÅ‚ugiwać zasadÄ… zachowania pÄ™du (zna pojÄ™cie odrzutu). · UczeÅ„ wie, że siÅ‚a jest miarÄ… oddziaÅ‚ywaÅ„. · UczeÅ„ rozumie co to znaczy, że siÅ‚a jest wielkoÅ›ciÄ… wektorowÄ… i potrafi jÄ… przedstawiÄ… graficznie. · UczeÅ„ rozumie pojÄ™cie siÅ‚y wypadkowej i potrafi znaleźć graficznie siłę wypadkowÄ… dwóch siÅ‚ o tym samym kierunku. · UczeÅ„ rozumie pojÄ™cie siÅ‚y równoważącej i potrafi znaleźć graficznie siłę równoważącÄ… innÄ… siłę. · UczeÅ„ wie, że w przypadku, gdy siÅ‚y dziaÅ‚ajÄ…ce na ciaÅ‚o równoważą siÄ™, to ciaÅ‚o spoczywa lub porusza siÄ™ ruchem jednostajnym prostoliniowym. · UczeÅ„ potrafi intuicyjnie stosować drugÄ… zasadÄ™ dynamiki Newtona w prostych przykÅ‚adach z życia codziennego. · UczeÅ„ wie, że wydÅ‚użenie sprężyny jest wprost proporcjonalne do dziaÅ‚ajÄ…cej siÅ‚y. · UczeÅ„ wie, że siÅ‚a ciężkoÅ›ci (ciężar) czyli siÅ‚a, jakÄ… Ziemia przyciÄ…ga ciaÅ‚o jest wprost proporcjonalna do masy tego ciaÅ‚a. · UczeÅ„ wie, że siÅ‚y wzajemnego oddziaÅ‚ywania dwóch ciaÅ‚ majÄ… jednakowe wartoÅ›ci, jednakowe kierunki i przeciwne zwroty, umie podać przykÅ‚ad. · UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ad ciaÅ‚, miÄ™dzy którymi dziaÅ‚ajÄ… siÅ‚y tarcia. · UczeÅ„ wie, że tarcie wystÄ™pujÄ…ce przy toczeniu ma mniejszÄ… wartość niż przy przesuwania jednego ciaÅ‚a po drugim. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać przykÅ‚ady pożytecznego i szkodliwego dziaÅ‚ania siÅ‚y tarcia. · UczeÅ„ potrafi podać sposoby zmniejszania i zwiÄ™kszania oporów ruchu.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
v znajomość cech wprowadzonych sil występujących w przyrodzie, v znajomość i poprawne wypowiadanie zasad dynamiki Newtona, v stosowanie zasad dynamiki i zasady zachowania pędu do wyjaśniania prostych zjawisk z otoczenia, v wykonywanie prostych obliczeń, v poprawne wyrażanie swoich myśli w prostych przykładach.
· UczeÅ„ rozumie, że pÄ™d jest wektorem. · UczeÅ„ potrafi korzystać z informacji, że iloraz szybkoÅ›ci uzyskanych przez ciaÅ‚a w wyniku ich wzajemnego oddziaÅ‚ywania jest równy odwrotnemu ilorazowi ich mas. · UczeÅ„ potrafi obliczyć wartość pÄ™du na podstawie znajomoÅ›ci masy i wartoÅ›ci prÄ™dkoÅ›ci. · UczeÅ„ rozumie zasadÄ™ zachowania pÄ™du i potrafi z niej skorzystać w zadaniach nie wymagajÄ…cych formalnych rachunków. · UczeÅ„ umie wyrazić 1N poprzez jednostki podstawowe w ukÅ‚adzie SI. · UczeÅ„ potrafi w dowolnym przykÅ‚adzie wymienić siÅ‚y dziaÅ‚ajÄ…ce na ciaÅ‚o, narysować wektory obrazujÄ…ce te siÅ‚y, podać wszystkie cechy tych siÅ‚ i ich źródÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi zastÄ…pić kilka siÅ‚ dziaÅ‚ajÄ…cych wzdÅ‚uż jednej prostej siłą wypadkowÄ…. · UczeÅ„ potrafi narysować siłę równoważącÄ… kilka siÅ‚ dziaÅ‚ajÄ…cych wzdÅ‚uż jednej prostej. · W przykÅ‚adach przedstawiajÄ…cych ciaÅ‚a spoczywajÄ…ce lub poruszajÄ…ce siÄ™ ruchem jednostajnym prostoliniowym uczeÅ„ potrafi wskazać równoważące siÄ™ siÅ‚y, dziaÅ‚ajÄ…ce na takie ciaÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi na podstawie informacji o dziaÅ‚ajÄ…cych na ciaÅ‚o siÅ‚ach przewidzieć rodzaj ruchu tego ciaÅ‚a. · UczeÅ„ zna drugÄ… zasadÄ™ dynamiki Newtona i potrafi jÄ… wykorzystać w przykÅ‚adach z codziennego otoczenia. · UczeÅ„ potrafi korzystać z matematycznej postaci drugiej zasady dynamiki i obliczać wystÄ™pujÄ…ce w tym wzorze wielkoÅ›ci fizyczne. · UczeÅ„ potrafi obliczyć masÄ™ ciaÅ‚a z wykresu a(F). · UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady dziaÅ‚ania siÅ‚y sprężystoÅ›ci. · UczeÅ„ wie, że wartość siÅ‚y sprężystoÅ›ci ciaÅ‚a jest wprost proporcjonalna do jego odksztaÅ‚cenia. · UczeÅ„ potrafi obliczyć ciężar ciaÅ‚a na podstawie znajomoÅ›ci jego masy. · UczeÅ„ zna trzeciÄ… zasadÄ™ dynamiki Newtona i potrafi poprawnie objaÅ›nić prezentowane mu przykÅ‚ady, w tym także podać cechy siÅ‚ wzajemnego oddziaÅ‚ywania. · UczeÅ„ wie, że wartość siÅ‚y tarcia zależy od wartoÅ›ci siÅ‚y przyciskajÄ…cej ciaÅ‚o do podÅ‚oża. · UczeÅ„ umie wyjaÅ›nić spadanie ciaÅ‚ w oparciu o zasady dynamiki Newtona.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
v rozwiÄ…zywanie jakoÅ›ciowych i obliczeniowych zadaÅ„ problemowych, v formuÅ‚owanie samodzielnych wypowiedzi, v rozwiÄ…zywanie zÅ‚ożonych problemów wymagajÄ…cych znajomoÅ›ci kilku zjawisk i praw.
· UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać jakoÅ›ciowe zadania problemowe dotyczÄ…ce bezwÅ‚adnoÅ›ci ciaÅ‚. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać jakoÅ›ciowe zadania problemowe dotyczÄ…ce zasady zachowania pÄ™du. · UczeÅ„ potrafi formuÅ‚ować samodzielne wypowiedzi na trudne pytania, np.: - od czego zależy iloraz wzajemnego oddziaÅ‚ywania ciaÅ‚, - objaÅ›nić różnicÄ™ miÄ™dzy masÄ… i ciężarem, - wskazać wraz z uzasadnieniem, jakim urzÄ…dzeniem posÅ‚ugujemy siÄ™ w celu wyznaczenia ciężaru, a jakim w celu wyznaczenia masy, · UczeÅ„ potrafi wykonywać zadania obliczeniowe (wraz z przeksztaÅ‚caniem jednostek) dotyczÄ…ce: - wartość pÄ™du (p = mv) - zasady zachowania pÄ™du (dla dwóch ciaÅ‚ poczÄ…tkowo spoczywajÄ…cych lub zderzenia niesprężystego dwóch ciaÅ‚ poruszajÄ…cych siÄ™ w tÄ™ samÄ… stronÄ™), - spadania ciaÅ‚ ( - drugiej zasady dynamiki (F = ma). · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać jakoÅ›ciowe problemy zwiÄ…zane z zasadami dynamiki Newtona. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać jakoÅ›ciowe problemy dynamiczne tzn. znajdować siÅ‚y dziaÅ‚ajÄ…ce na ciaÅ‚a w konkretnych przypadkach. · UczeÅ„ rozróżnia przyczyny ruchów od opisu tych ruchów. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać jakoÅ›ciowe problemy dotyczÄ…ce siÅ‚ tarcia. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać zÅ‚ożone problemy wymagajÄ…ce dobrej znajomoÅ›ci kilku zjawisk lub praw, np.: - opisu ruchu skoczka spadochronowego, - wyszukiwanie sytuacji, w których na ciaÅ‚o dziaÅ‚ajÄ… siÅ‚y o różnej naturze, - rozwiÄ…zywanie problemów wymagajÄ…cych zastosowania trzeciej zasady dynamiki i zasady zachowania pÄ™du, - objaÅ›nianie zjawisk z codziennego życia jÄ™zykiem fizyki. · UczeÅ„ potrafi obliczać wielkoÅ›ci fizyczne, posÅ‚ugujÄ…c siÄ™ wykresami.
Ruch po okręgu. Ciążenie powszechne.
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne):
· UczeÅ„ wie, że ruch po okrÄ™gu wymaga dziaÅ‚ania siÅ‚y. · UczeÅ„ wie, że wszystkie ciaÅ‚a przyciÄ…gajÄ… siÄ™ wzajemnie.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe):
· UczeÅ„ wie, że warunkiem ruchu po okrÄ™gu jest dziaÅ‚anie siÅ‚y wypadkowej zwróconej do Å›rodka tego okrÄ™gu. · UczeÅ„ wie, że każde dwa ciaÅ‚a obdarzone masÄ… przyciÄ…gajÄ… siÄ™ wzajemnie siłą grawitacji, której wartość jest tym wiÄ™ksza im wiÄ™ksze sÄ… masy ciaÅ‚ oraz tym mniejsza im bardziej oddalone sÄ… oddziaÅ‚ujÄ…ce ciaÅ‚a. · UczeÅ„ wie, że masa ciaÅ‚a nie zależy od miejsca, w którym siÄ™ to ciaÅ‚o znajduje.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające):
· UczeÅ„ wie, że oddziaÅ‚ywanie grawitacyjne wystÄ™puje w każdym oÅ›rodku. · UczeÅ„ rozumie, że w ruchu jednostajnym po okrÄ™gu zmienia siÄ™ kierunek prÄ™dkoÅ›ci. · UczeÅ„ potrafi przewidzieć, jak porusza siÄ™ ciaÅ‚o w chwili, przestaje dziaÅ‚ać na nie siÅ‚a doÅ›rodkowa. · UczeÅ„ wie, że siÅ‚a powszechnego ciążenia jest wprost proporcjonalna do iloczynu mas oddziaÅ‚ujÄ…cych ciaÅ‚ i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu odlegÅ‚oÅ›ci miÄ™dzy nimi. · UczeÅ„ rozumie, że siÅ‚y grawitacji podlegajÄ… trzeciej zasadzie dynamiki Newtona.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające):
· UczeÅ„ potrafi objaÅ›nić dziaÅ‚anie siÅ‚y doÅ›rodkowej na przykÅ‚adach z życia codziennego, a także na przykÅ‚adach nietypowych. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy zwiÄ…zane z prawem powszechnego ciążenia, takie jak: - jak zmienia siÄ™ siÅ‚a ciężkoÅ›ci wraz ze zmiana odlegÅ‚oÅ›ci ciaÅ‚a od planety, - jak z wykresu Fc(m) wyznaczyć przyspieszenie grawitacyjne na planecie, - jak obliczyć przyspieszenie grawitacyjne ciaÅ‚a na planecie, na podstawie znajomoÅ›ci jego masy i ciężaru na tej planecie.
Praca, moc, energia mechaniczna.
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne):
· UczeÅ„ rozpoznaje przykÅ‚ady wykonania pracy (w sensie fizycznym). · UczeÅ„ wie, że prace wyrażamy w dżulach. · UczeÅ„ potrafi w prostych przykÅ‚adach z życia codziennego rozróżniać urzÄ…dzenia o mniejszej i wiÄ™kszej mocy. · UczeÅ„ wie, że moc wyrażamy w watach. · UczeÅ„ rozróżnia w przykÅ‚adach ciaÅ‚a posiadajÄ…ce energie potencjalnÄ… grawitacji, energie potencjalna sprężystoÅ›ci, energiÄ™ kinetycznÄ…. · UczeÅ„ potrafi w podanym, prostym przykÅ‚adzie opisać przemiany energii mechanicznej.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe):
· UczeÅ„ wie, że w niektórych przypadkach prace możemy obliczyć, mnożąc siłę dziaÅ‚ajÄ…cÄ… na ciaÅ‚o przez przebyta przez to ciaÅ‚o drogÄ™. · UczeÅ„ wie, że o mocy decyduje praca wykonana przez urzÄ…dzenie w jednostce czasu · UczeÅ„ potrafi rozpoznać na przykÅ‚adach ukÅ‚ady zdolne do wykonania pracy. · UczeÅ„ rozumie, że Ep grawitacji wzrasta wraz z odlegÅ‚oÅ›ciÄ… ciaÅ‚a od Ziemi. · UczeÅ„ rozumie, że Ek ciaÅ‚a wzrasta wraz ze wzrostem wartoÅ›ci prÄ™dkoÅ›ci tego ciaÅ‚a. · UczeÅ„ rozumie, że Ek ciaÅ‚a nie zależy od kierunku i zwrotu prÄ™dkoÅ›ci tego ciaÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi intuicyjnie posÅ‚ugiwać siÄ™ zasadÄ… zachowania energii. · UczeÅ„ potrafi nazwać siłę, która wykonuje pracÄ™ nad spadajÄ…cym swobodnie ciaÅ‚em.
Wymagania na stopień bardzo dobry (rozszerzające):
· UczeÅ„ potrafi nazwać siłę wykonujÄ…cÄ… pracÄ™ w przykÅ‚adach z życia codziennego. · UczeÅ„ wie, że energia kinetyczna i energia potencjalna grawitacji zależą od masy ciaÅ‚a. · UczeÅ„ zna warunki, przy których można obliczyć prace ze wzoru W = Fs. · UczeÅ„ rozumie, co to znaczy, że praca wynosi 1 J. · UczeÅ„ potrafi obliczyć każdÄ… z wielkoÅ›ci wystÄ™pujÄ…cych we wzorze W = Fs, znajÄ…c dwie pozostaÅ‚e. · UczeÅ„ potrafi obliczyć każdÄ… z wielkoÅ›ci wystÄ™pujÄ…cych we wzorze · UczeÅ„ potrafi objaÅ›nić co to znaczy, że mac wynosi 1W. · UczeÅ„ rozumie pojÄ™cie ukÅ‚adu ciaÅ‚. · UczeÅ„ wie, że siÅ‚y dziaÅ‚ajÄ…ce miÄ™dzy ciaÅ‚ami tworzÄ…cymi ukÅ‚ad, to siÅ‚y wewnÄ™trzne w tym ukÅ‚adzie. · UczeÅ„ wie, że siÅ‚y, których źródÅ‚a sÄ… poza ukÅ‚adem to siÅ‚y zewnÄ™trzne. · UczeÅ„ potrafi podać źródÅ‚o siÅ‚y zewnÄ™trznej, której praca powoduje wzrost energii mechanicznej ukÅ‚adu ciaÅ‚ (w przykÅ‚adach). · UczeÅ„ potrafi obliczyć energiÄ™ potencjalna ze wzoru E = mgh. · UczeÅ„ potrafi obliczyć energiÄ™ kinetyczna ze wzoru · UczeÅ„ potrafi skorzystać z zasady zachowania energii w najprostszym przypadku, tj. · UczeÅ„ rozumie, że Ep ~ m, Ep ~ h, Ek ~ m, Ek ~ v2. · UczeÅ„ wie, że sformuÅ‚owanie: ciaÅ‚o posiada energiÄ™ potencjalnÄ… grawitacji jest równoważne sformuÅ‚owaniu: ukÅ‚ad ciaÅ‚o – Ziemia posiada energiÄ™ potencjalnÄ… grawitacji. · UczeÅ„ rozumie, że zmiana energii potencjalnej zależy od zmiany odlegÅ‚oÅ›ci miÄ™dzy oddziaÅ‚ujÄ…cymi ciaÅ‚ami, a nie od toru, po jakim poruszaÅ‚o siÄ™ któreÅ› z tych ciaÅ‚, ani od przebytej drogi. · UczeÅ„ potrafi zaobserwować w praktyce wyrażenie ∆E = W.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające):
· UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać zadania z przeksztaÅ‚caniem jednostek, korzystajÄ…c ze wzorów: W = Fs, · UczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres F(s) dla F = const. · UczeÅ„ potrafi z wykresu F(s)odczytać pracÄ™ wykonanÄ… na dowolnej drodze. · UczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres zależnoÅ›ci W(t). · UczeÅ„ potrafi obliczyć każdÄ… z wielkoÅ›ci zawartych we wzorach · UczeÅ„ potrafi obliczyć energiÄ™ potencjalnÄ… grawitacji wzglÄ™dem dowolnie wybranego poziomu zerowego. · UczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres E(h) dla m = const. · UczeÅ„ potrafi z wykresu E(h) odczytać masÄ™ ciaÅ‚a, dla którego sporzÄ…dzono wykres. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy wymagajÄ…ce korzystania ze zwiÄ…zku ∆Ep = W. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy wymagajÄ…ce korzystania ze zwiÄ…zku ∆Ek = W. · UczeÅ„ potrafi sformuÅ‚ować samodzielnÄ… wypowiedź na temat zachowania energii mechanicznej. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy, wykorzystujÄ…c zasadÄ™ zachowania energii mechanicznej.
Własności materii
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne):
· UczeÅ„ w przedstawionych prostych przykÅ‚adach rozróżnia ciaÅ‚a fizyczne i substancje. · UczeÅ„ w przedstawionych prostych przykÅ‚adach rozróżnia ciaÅ‚a staÅ‚e, ciecze i gazy. · UczeÅ„ potrafi zmierzyć objÄ™toÅ›ci cieczy za pomocÄ… menzurki. · W podanych przykÅ‚adach uczeÅ„ rozróżnia wÅ‚asnoÅ›ci ciaÅ‚ staÅ‚ych: kruchość, plastyczność, sprężystość. · UczeÅ„ wie, że wszystkie ciaÅ‚a skÅ‚adajÄ… siÄ™ z czÄ…steczek. · UczeÅ„ wie, że czÄ…steczki sÄ… w ciÄ…gÅ‚ym ruchu. · UczeÅ„ wie, że czÄ…steczki przyciÄ…gajÄ… siÄ™ wzajemnie. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać poprawne objaÅ›nienie (na podstawie teorii czÄ…steczkowej budowy materii) prostych zjawisk z życia codziennego, np. dyfuzji. · UczeÅ„ potrafi zmierzyć temperaturÄ™ termometrem. · UczeÅ„ potrafi zmierzyć masÄ™ ciaÅ‚a za pomocÄ… różnych wag.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe):
· UczeÅ„ potrafi wyznaczyć objÄ™tość ciaÅ‚a staÅ‚ego za pomocÄ… menzurki. · UczeÅ„ wie, że ciaÅ‚a staÅ‚e zachowujÄ… swojÄ… objÄ™tość i ksztaÅ‚t. · UczeÅ„ wie, że ciecze zachowujÄ… objÄ™tość i przyjmujÄ… ksztaÅ‚t naczynia. · UczeÅ„ wie, że ciaÅ‚a staÅ‚e i ciecze nie sÄ… Å›ciÅ›liwe. · UczeÅ„ wie, że gazy nie majÄ… wÅ‚asnego ksztaÅ‚tu i objÄ™toÅ›ci. · UczeÅ„ wie, że gazy sÄ… Å›ciÅ›liwe i rozprężliwe. · Wszystkie te zjawiska uczeÅ„ potrafi wytÅ‚umaczyć wiedzÄ…c, że: - odlegÅ‚oÅ›ci miÄ™dzy czÄ…steczkami gazu sÄ… najwiÄ™ksze, - siÅ‚y miÄ™dzyczÄ…steczkowe w gazach sÄ… najmniejsze. · UczeÅ„ wie, że w wyższej temperaturze czÄ…steczki Å›rednio poruszajÄ… siÄ™ szybciej. · UczeÅ„ zna zjawisko dyfuzji. · UczeÅ„ wie, że istniejÄ… różne skale temperatur. · UczeÅ„ potrafi obliczyć różnicÄ™ temperatur Δ t. · UczeÅ„ potrafi siÄ™ intuicyjnie posÅ‚ugiwać pojÄ™ciem gÄ™stoÅ›ci i odczytać z tabeli gÄ™stość substancji.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające).
· UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady ciaÅ‚a zbudowanego z wiÄ™cej niż jednej substancji. · UczeÅ„ potrafi zaproponować doÅ›wiadczenie Å›wiadczÄ…ce o tym, że ciecz nie ma wÅ‚asnego ksztaÅ‚tu. · UczeÅ„ potrafi zaproponować doÅ›wiadczenie pokazujÄ…ce, że zmiana ksztaÅ‚tu ciaÅ‚a staÅ‚ego nie powoduje zmiany jego objÄ™toÅ›ci. · UczeÅ„ potrafi objaÅ›nić wynik doÅ›wiadczenia na podstawie modelu czÄ…steczkowej budowy materii. · UczeÅ„ wie, jak w fizyce czÄ…steczkowej oblicza siÄ™ wartoÅ›ci Å›rednie różnych wielkoÅ›ci fizycznych. · UczeÅ„ wie, że w wyższej temperaturze Å›rednia energia kinetyczna czÄ…steczek ciaÅ‚a jest wiÄ™ksza. · UczeÅ„ potrafi przeliczyć temperatury w skali Celsjusza na skale Kelvina i na odwrót. · UczeÅ„ wie, że Δ t = Δ T. · UczeÅ„ wie, że czÄ…steczki różnych substancji różniÄ… siÄ™ wielkoÅ›ciÄ…. · UczeÅ„ odróżnia pierwiastki od zwiÄ…zków chemicznych. · UczeÅ„ rozumie, że masa jest miarÄ… iloÅ›ci substancji. · UczeÅ„ rozumie pojÄ™cie gÄ™stoÅ›ci. · UczeÅ„ potrafi obliczyć każdÄ… z wielkoÅ›ci wystÄ™pujÄ…cych we wzorze · UczeÅ„ wie, że gÄ™stość wyraża siÄ™ w jednostkach: · UczeÅ„ rozumie, że energia czÄ…steczek nie wpÅ‚ywa na jego energiÄ™ mechanicznÄ….
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające):
· UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ad wykorzystania wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci substancji w codziennym życiu. · UczeÅ„ potrafi wyjaÅ›nić wyniki doÅ›wiadczeÅ„, w których demonstruje siÄ™ wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci ciaÅ‚ staÅ‚ych, cieczy, gazów. · UczeÅ„ potrafi podać dokÅ‚adność, z jakÄ… dokonuje siÄ™ pomiaru objÄ™toÅ›ci, temperatury i masy, posÅ‚ugujÄ…c siÄ™ danym przyrzÄ…dem. · UczeÅ„ potrafi wytÅ‚umaczyć dlaczego ciecze i ciaÅ‚a staÅ‚e sÄ… nieÅ›ciÅ›liwe. · UczeÅ„ potrafi objaÅ›nić zjawiska zwiÄ…zane z wystÄ™powaniem siÅ‚ miÄ™dzyczÄ…steczkowych (zwilżanie, ksztaÅ‚t kropli cieczy w stanie nieważkoÅ›ci). · UczeÅ„ potrafi objaÅ›nić zjawiska na podstawie zwiÄ…zku Å›redniej energii kinetycznej czÄ…steczek ciaÅ‚a i jego temperatury. · UczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres m (v) na podstawie znajomoÅ›ci · UczeÅ„ potrafi posÅ‚ugiwać siÄ™ wykresem m (v) do znajdywania · UczeÅ„ wie, że gÄ™stość wody wynosi : 1g/cm3 lub 1000 kg/m3. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać zadania rachunkowe. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy jakoÅ›ciowe. · UczeÅ„ potrafi formuÅ‚ować samodzielne wypowiedzi.
Przemiany energii w zjawiskach cieplnych.
Wymagania na stopień dopuszczający (wymagania konieczne):
· UczeÅ„ rozumie zwiÄ…zek energii wewnÄ™trznej ciaÅ‚a z jego temperatura. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać na przykÅ‚adach przypadki, w których w skutek wykonanej pracy wzrasta energia mechaniczna, a w których energia wewnÄ™trzna. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać przykÅ‚ady zmiany energii wewnÄ™trznej przez wymianÄ™ ciepÅ‚a z otoczeniem. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać na przykÅ‚adach konieczność używania dobrych i zÅ‚ych przewodników ciepÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać w swoim otoczeniu zjawiska Å›wiadczÄ…ce o tym, że objÄ™tość ciaÅ‚ zmienia siÄ™ przy zmianie temperatury.
Wymagania na stopień dostateczny (wymagania podstawowe):
· UczeÅ„ wie, że zmiana energii wewnÄ™trznej nastÄ™puje przez wykonanie pracy lub wymiany ciepÅ‚a z otoczeniem. · UczeÅ„ wie, co nazywamy ciepÅ‚em. · UczeÅ„ wie, że ciepÅ‚o może przechodzić z ciaÅ‚a o temperaturze wyższej do ciaÅ‚a o temperaturze niższej. · UczeÅ„ wie, że ciepÅ‚o wyrażamy w dżulach. · UczeÅ„ rozumie, że energia mechaniczna ciaÅ‚a jako caÅ‚oÅ›ci nie wpÅ‚ywa na energiÄ™ wewnÄ™trznÄ… tego ciaÅ‚a.
Wymagania na stopień dobry (wymagania rozszerzające):
· UczeÅ„ zna znaczenie wielkoÅ›ci fizycznych, którymi posÅ‚ugujemy siÄ™ przy opisie zjawisk cieplnych. · UczeÅ„ zna skÅ‚adniki energii wewnÄ™trznej. · UczeÅ„ rozumie, że skoro energia wewnÄ™trzna jest sumÄ… energii wszystkich czÄ…stek, wiÄ™c zależy od masy ciaÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi siÄ™ posÅ‚ugiwać ze zrozumieniem pierwsza zasadÄ… termodynamiki w prostych przykÅ‚adach iloÅ›ciowych. · UczeÅ„ potrafi objaÅ›nić zmiany energii wewnÄ™trznej w przykÅ‚adach z codziennego życia. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać proste zadania zwiÄ…zane ze zmiana energii mechanicznej w wewnÄ™trznÄ…. · UczeÅ„ dostrzega w przykÅ‚adach z codziennego życia znaczenie dobrego i zÅ‚ego przewodnictwa ciepÅ‚a. · UczeÅ„ rozumie, że zmiana objÄ™toÅ›ci ciaÅ‚a powodujÄ™ zmianÄ™ jego gÄ™stoÅ›ci. · UczeÅ„ zna zasadÄ™ dziaÅ‚ania taÅ›my bimetalicznej.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające):
· UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać jakoÅ›ciowe i iloÅ›ciowe problemy zwiÄ…zane z pierwsza zasada termodynamiki. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy dotyczÄ…ce wykorzystywania gazów jako izolatorów ciepÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać zadania problemowe zwiÄ…zane ze zmianÄ… energii mechanicznej w energiÄ™ wewnÄ™trznÄ…. · UczeÅ„ zna trzy sposoby przekazywania ciepÅ‚a. · UczeÅ„ wie, ż woda rozszerza siÄ™ anomalnie i zna praktyczne skutki tego zjawiska. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy zwiÄ…zane z rozszerzalnoÅ›ciÄ… temperaturowÄ… ciaÅ‚. · UczeÅ„ potrafi formuÅ‚ować samodzielne wypowiedzi.
Wymagania dotyczące treści nadobowiązkowych.
Wymagania na stopień dopuszczający (wymagania konieczne):
· UczeÅ„ wie, ze jeÅ›li różnym substancjom o tych samych masach dostarczymy te sama ilość ciepÅ‚a, to ich temperatury nie wzrosnÄ… jednakowo. · UczeÅ„ wie, na czym polega topnienie, krzepniecie, parowanie i skraplanie. · UczeÅ„ wie, że różne substancje krzepnÄ… i wrÄ… w różnych temperaturach.
Wymagania na stopień dostateczny (wymagania podstawowe):
· UczeÅ„ rozumie sens fizycznych pojęć: ciepÅ‚o wÅ‚aÅ›ciwe, ciepÅ‚o topnienia (krzepniÄ™cia), ciepÅ‚o parowania (skraplania). · UczeÅ„ rozumie praktyczne znaczenie dużej wartoÅ›ci ciepÅ‚a wÅ‚aÅ›ciwego wody. · UczeÅ„ wie, ze podczas topnienia i wrzenia temperatura substancji nie zmienia siÄ™. · UczeÅ„ wie, od czego zależy szybkość parowania cieczy.
Wymagania na stopień dobry (wymagania rozszerzające):
· UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać proste zadania obliczeniowe z wykorzystaniem wzorów: · UczeÅ„ rozumie, że w przypadkach gdy W = 0 przyrost energii wewnÄ™trznej · UczeÅ„ wie, że woda krzepnÄ…c zwiÄ™ksza swojÄ… objÄ™tość.
Wymagania na stopień bardzo dobry (wymagania dopełniające):
· UczeÅ„ potrafi sporzÄ…dzić wykres zależnoÅ›ci · Z wykresu · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać zadania obliczeniowe z zastosowaniem bilansu energii wewnÄ™trznej.
Ruch drgajÄ…cy i falowy.
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne) obejmują treści elementarne, przystępne i bezpośrednio użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia:
· UczeÅ„ rozpoznaje ruch drgajÄ…cy spoÅ›ród innych ruchów. · UczeÅ„ wie, że fale sprężyste nie mogÄ… siÄ™ rozchodzić w próżni. · UczeÅ„ wie, że w danym oÅ›rodku fala porusza siÄ™ ze stałą szybkoÅ›ciÄ…. · UczeÅ„ wie, z jakÄ… szybkoÅ›ciÄ… porusza siÄ™ fala gÅ‚osowa w powietrzu. · UczeÅ„ wie, że dobiegajÄ…c do przeszkody fala może siÄ™ dobić lub zostać pochÅ‚oniÄ™ta. · UczeÅ„ wie, jak powstaje echo. · UczeÅ„ rozumie pojÄ™cie szybkoÅ›ci ponaddźwiÄ™kowej. · UczeÅ„ wie, że źródÅ‚em wydawanych przez nas dźwiÄ™ków sÄ… struny gÅ‚osowe.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują wszystkie wymagania na stopień dopuszczający i ponadto:
· UczeÅ„ zna pojÄ™cia: okres, amplituda, czÄ™stotliwość. · UczeÅ„ wie, w jakich jednostkach wyrażamy wymienione wyżej wielkoÅ›ci fizyczne. · UczeÅ„ rozumie, że dla podtrzymania ruchu drgajÄ…cego ciaÅ‚a trzeba mu dostarczyć energiÄ™. · UczeÅ„ wie, że czÅ‚owiek sÅ‚yszy drgania o czÄ™stotliwoÅ›ci od 20 - 20000 Hz. · UczeÅ„ wie, że źródÅ‚em dźwiÄ™ku sÄ… ciaÅ‚a drgajÄ…ce. · UczeÅ„ wie, jakÄ… rolÄ™ speÅ‚nia bÅ‚ona bÄ™benkowa ucha. · UczeÅ„ potrafi wytworzyć na wodzie falÄ™ kolista i pÅ‚askÄ…. · UczeÅ„ wie, co nazywamy dÅ‚ugoÅ›ciÄ… fali. · UczeÅ„ wie, jak zachowuje siÄ™ fala po dojÅ›ciu do: - przeszkody, - szczeliny, - dwóch szczelin jednoczeÅ›nie. · UczeÅ„ wie, jakie sÄ… skutki nakÅ‚adania siÄ™ fal w pewnych szczególnych przypadkach. · UczeÅ„ wie, że wysokość dźwiÄ™ku wzrasta wraz z czÄ™stotliwoÅ›ciÄ… drgaÅ„ czÄ…steczek oÅ›rodka, w którym rozchodzi siÄ™ fala(czÄ™stotliwość fal). · UczeÅ„ wie, że im wiÄ™ksza jest amplituda drgaÅ„ czÄ…stek oÅ›rodka, w którym rozchodzi siÄ™ fala (amplituda fali), tym gÅ‚oÅ›niejszy jest dźwiÄ™k.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi obliczyć czÄ™stotliwość na podstawie znajomoÅ›ci okresu i odwrotnie. · UczeÅ„ wie, na czym polega izochronizm zwierciadÅ‚a. · UczeÅ„ zna zwiÄ…zek okresu wahadÅ‚a z dÅ‚ugoÅ›ciÄ… tego wahadÅ‚a. · UczeÅ„ wie, że substancjÄ™ w której rozchodzi siÄ™ fala, nazywamy oÅ›rodkiem. · UczeÅ„ rozumie zwiÄ…zek miÄ™dzy ruchem drgajÄ…cym czÄ…steczek oÅ›rodka i rozchodzÄ…cÄ… siÄ™ w tym oÅ›rodku falÄ…. · UczeÅ„ rozróżnia fale poprzeczne i podÅ‚użne. · UczeÅ„ rozumie, że rozchodzenie siÄ™ fali jest zwiÄ…zane z transportem energii a nie masy. · UczeÅ„ wie, jak przenoszona jest energia przez fale poprzeczne a jak przez podÅ‚użne, w tym dźwiÄ™ki. · UczeÅ„ rozumie i prawidÅ‚owo interpretuje zwiÄ…zek · UczeÅ„ potrafi poprawnie obliczyć każdÄ… z wielkoÅ›ci wystÄ™pujÄ…cych we wzorze · UczeÅ„ wie, że zjawisko dyfrakcji i interferencji sÄ… charakterystyczne dla fal. · UczeÅ„ rozumie pojÄ™cie interferencji i potrafi rozpoznać jego skutek · UczeÅ„ wie, jakie cechy dźwiÄ™ku można mierzyć, a jakie rozpoznaje ucho. · UczeÅ„ potrafi poprawnie naszkicować wykresy obrazujÄ…ce drgania czÄ…stki oÅ›rodka, w którym rozchodzÄ… siÄ™ dźwiÄ™ki wysokie, niskie, gÅ‚oÅ›ne i ciche.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi scharakteryzować rodzaje fal i wielkoÅ›ci, jakie je opisujÄ…. · UczeÅ„ rozumie szkodliwość haÅ‚asu i wie, że jednostka poziomu natężenia jest decybel. · UczeÅ„ wie, że fale podÅ‚użne mogÄ… siÄ™ rozchodzić w ciaÅ‚ach staÅ‚ych, cieczach i gazach, a fale poprzeczne tylko w ciaÅ‚ach staÅ‚ych. · UczeÅ„ wie, czym sÄ… ultra- i infradźwiÄ™ki oraz zna ich praktyczne zastosowanie. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy jakoÅ›ciowe zwiÄ…zane z ruchem drgajÄ…cym i falowym. · UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemowe zadania obliczeniowe zwiÄ…zane z ruchem drgajÄ…cym i falowym.. · UczeÅ„ potrafi formuÅ‚ować samodzielne wypowiedzi dotyczÄ…ce ruchu drgajÄ…cego i falowego.
Elektrostatyka
Wymagania na stopień dopuszczający (konieczne) obejmują treści elementarne, przystępne i bezpośrednio użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia:
· UczeÅ„ potrafi rozpoznać kontekst, w którym pojÄ™cia „Å‚adunek” używa siÄ™ jako wielkoÅ›ci fizycznej. · UczeÅ„ wie, że Å‚adunek elektryczny wyrażamy w kulombach. · UczeÅ„ wie, jak oznaczymy ciaÅ‚o naelektryzowane ujemnie, a jak ciaÅ‚o naelektryzowane dodatnio. · UczeÅ„ wie, że ciaÅ‚a naelektryzowane jednoimiennie odpychajÄ… siÄ™, a różnoimiennie - przyciÄ…gajÄ… siÄ™ wzajemnie. · UczeÅ„ zna skÅ‚adniki atomu: protony, elektrony i neutrony. · UczeÅ„ zna sposoby elektryzowania ciaÅ‚ i potrafi je zademonstrować. · UczeÅ„ potrafi rozpoznać kontekst, w którym pojÄ™cia „napiÄ™cie” używa siÄ™ w znaczeniu elektrycznej wielkoÅ›ci fizycznej. · UczeÅ„ zna niebezpieczeÅ„stwa zwiÄ…zane z wystÄ™powaniem w przyrodzie zjawisk elektrostatycznych.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują wszystkie wymagania na stopień dopuszczający i ponadto:
· UczeÅ„ rozumie, że możliwość przemieszczania siÄ™ w ciaÅ‚ach staÅ‚ych majÄ… tylko elektrony. · UczeÅ„ rozumie na czy polega uziemianie. · UczeÅ„ potrafi wytÅ‚umaczyć zjawisko pioruna. · UczeÅ„ wie, jak zbudowany jest atom. · UczeÅ„ wie, co to jest jon dodatni i ujemny. · UczeÅ„ wie, od czego zależy wartość siÅ‚y wzajemnego oddziaÅ‚ywania naelektryzowanych kulek. · UczeÅ„ potrafi wskazać obok siebie przewodniki i izolatory. · UczeÅ„ wie, że w przewodnikach sÄ… swobodne elektrony. · UczeÅ„ rozumie, dlaczego przy pocieraniu ciaÅ‚a elektryzujÄ… siÄ™ różnoimiennie, a przy zetkniÄ™ciu – jednoimiennie. · UczeÅ„ rozumie, że jeÅ›li w jakimÅ› obszarze istnieje pole elektrostatyczne, to w tym obszarze na każde ciaÅ‚o naÅ‚adowane dziaÅ‚a siÅ‚a elektryczna. · UczeÅ„ potrafi zastosować elementarne prawa ruchu do ciaÅ‚ naelektryzowanych w polu elektrostatycznym. · UczeÅ„ wie, że jednostkÄ… napiÄ™cia jest 1 wolt.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi korzystać z zasady zachowania Å‚adunku przy rozwiÄ…zywaniu prostych problemów. · UczeÅ„ rozumie prawo Coulomba, potrafi z niego korzystać i zna zakres jego stosowalnoÅ›ci. · UczeÅ„ rozumie, na czym polega elektryzowanie przez indukcjÄ™. · UczeÅ„ potrafi formuÅ‚ować samodzielne odpowiedzi na proste pytania zwiÄ…zane ze zjawiskami elektrostatycznymi. · UczeÅ„ potrafi przedstawiać różne pola elektrostatyczne za pomocÄ… linii pola (pole jednorodne, centralne, ukÅ‚ad dwóch Å‚adunków jednoimiennych i różnoimiennych). · UczeÅ„ wie, od czego zależy wartość siÅ‚y dziaÅ‚ajÄ…cej na ciaÅ‚o naÅ‚adowane umieszczone w polu elektrostatycznym. · UczeÅ„ potrafi korzystać z wiadomoÅ›ci z mechaniki do opisu zachowania siÄ™ ciaÅ‚a naÅ‚adowanego w polu elektrostatycznym. · UczeÅ„ wie, co nazywamy napiÄ™ciem i rozumie sens fizyczny tej wielkoÅ›ci. · UczeÅ„ potrafi obliczyć dowolna wielkość fizycznÄ… ze wzoru · UczeÅ„ potrafi przeksztaÅ‚cać wzory w celu obliczenia szukanej wielkoÅ›ci.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi rozwiÄ…zywać problemy iloÅ›ciowe wykorzystujÄ…c: - znajomość i zrozumienie pojÄ™cia Å‚adunku elementarnego, - znajomość prawa Coulomba, - prawa mechaniki (w tym wzorów i wykresów), - zasadÄ™ zachowania Å‚adunku. · UczeÅ„ rozumie różnicÄ™ w budowie i mechanizmie elektryzowania przewodników i izolatorów. · UczeÅ„ rozumie, co to znaczy, że pole elektryczne jest „silne” lub „sÅ‚abe” i wie, od czego to zależy. · UczeÅ„ wie, od czego zależy napiÄ™cie miÄ™dzy dwoma dowolnie wybranymi punktami, leżącymi na jednej linii pola elektrostatycznego. · UczeÅ„ potrafi formuÅ‚ować samodzielne wypowiedzi w jakoÅ›ciowych zadaniach problemowych.
O prÄ…dzie elektrycznym
Wymagania na stopieÅ„ dopuszczajÄ…cy (konieczne) obejmujÄ… treÅ›ci elementarne , przystÄ™pne i bezpoÅ›rednio użyteczne w pozaszkolnej dziaÅ‚alnoÅ›ci ucznia: · UczeÅ„ potrafi wymienić różne źródÅ‚a prÄ…du elektrycznego. · UczeÅ„ potrafi opisać różne skutki przepÅ‚ywu prÄ…du przez przewodnik. · UczeÅ„ zna warunki przepÅ‚ywu prÄ…du. · UczeÅ„ umie wymienić podstawowe elementy obwodu. · UczeÅ„ potrafi okreÅ›lić kierunek prÄ…du elektrycznego w obwodzie. · UczeÅ„ potrafi opisać szeregowe i równolegÅ‚e łączenie oporników. · UczeÅ„ zna zalety równolegÅ‚ego i szeregowego łączenia oporników. · UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady zastosowania łączenia szeregowego i równolegÅ‚ego oporników. · UczeÅ„ potrafi podać zasady prawidÅ‚owego korzystania z odbiorników energii elektrycznej. · UczeÅ„ potrafi wyjaÅ›nić rolÄ™ wyłączników i bezpieczników.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują wszystkie wymagania na stopień dopuszczający i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady ilustrujÄ…ce wytwarzanie energii elektrycznej z innej energii. · UczeÅ„ potrafi wymienić i opisać rodzaje energii wytworzonej w odbiorniku. · UczeÅ„ potrafi podać definicjÄ™ natężenia prÄ…du. · UczeÅ„ wie, jak narysować schemat prostego obwodu elektrycznego. · UczeÅ„ zna rolÄ™ ogniwa lub baterii w obwodzie. · UczeÅ„ potrafi sformuÅ‚ować prawo Ohma. · UczeÅ„ potrafi sformuÅ‚ować I prawo Kirchhoffa. · UczeÅ„ potrafi podać wzory na pracÄ™ i moc prÄ…du elektrycznego. · UczeÅ„ wie, jak przedstawić na schemacie szeregowe i równolegÅ‚e łączenie oporników. · UczeÅ„ potrafi opisać jakoÅ›ciowo II prawo Kirchhoffa. · UczeÅ„ wie, jak obliczyć ilość i koszty energii elektrycznej zużywanej w mieszkaniu.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające) obejmują wszystkie wymagania na stopnie niższe i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi przedstawić graficznie zależność I(U). · UczeÅ„ potrafi zinterpretować prawo Ohma. · UczeÅ„ potrafi zastosować prawo Kiirchhoffa do obliczeÅ„ natężeÅ„ prÄ…du. · UczeÅ„ potrafi zastosować prawo Ohma do obliczeÅ„: I, R, U. · UczeÅ„ wie, jak obliczyć moc prÄ…du elektrycznego, korzystajÄ…c ze wzorów. · UczeÅ„ wie, jak obliczyć opornoÅ›ci w obwodach elektrycznych z szeregowym lub równolegÅ‚ym łączeniem oporników. · UczeÅ„ zna sposoby oszczÄ™dzania energii elektrycznej. · UczeÅ„ potrafi klasyfikować substancje ze wzglÄ™du na ich zdolność przewodzenia prÄ…du. · UczeÅ„ wie, jak obliczyć pracÄ™ prÄ…du elektrycznego oraz moc wydzielanÄ… w urzÄ…dzeniach instalacji domowej oraz innych obwodach z łączeniem równolegÅ‚ym i szeregowym.
Wymagania na stopień bardzo dobry (dopełniające) obejmują wszystkie wymagania na niższe stopnie i ponadto:
· UczeÅ„ zna mechanizm przepÅ‚ywu prÄ…du w metalach. · UczeÅ„ potrafi porównać opornoÅ›ci elektryczne dwóch oporników, na podstawie wykresów zależnoÅ›ci I(U). · UczeÅ„ wie, od czego zależy oporność przewodników. · UczeÅ„ wie, jak obliczyć energiÄ™ i moc prÄ…du elektrycznego w zależnoÅ›ci od różnych parametrów obwodu, np. U, R i I, R. · UczeÅ„ potrafi wyprowadzić wzór na oporność zastÄ™pczÄ… dla połączenia szeregowego. · UczeÅ„ potrafi wyprowadzić wzór na oporność zastÄ™pczÄ… dla połączenia równolegÅ‚ego. · UczeÅ„ wie, jak obliczać opornoÅ›ci, natężenia i napiÄ™cia w obwodach elektrycznych z szeregowym lub równolegÅ‚ym łączeniem oporników. · UczeÅ„ potrafi wyjaÅ›nić zjawisko przepÅ‚ywu prÄ…du przez ciecze.
O zjawiskach magnetycznych
Wymagania na stopieÅ„ dopuszczajÄ…cy (konieczne) obejmujÄ… treÅ›ci elementarne, przystÄ™pne i bezpoÅ›rednio użyteczne w pozaszkolnej dziaÅ‚alnoÅ›ci ucznia: · UczeÅ„ potrafi opisać pole magnetyczne Ziemi. · UczeÅ„ zna podstawowe wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci magnesów. · UczeÅ„ potrafi opisać oddziaÅ‚ywania miÄ™dzy magnesami. · UczeÅ„ wie, jakie sÄ… źródÅ‚a pola magnetycznego. · UczeÅ„ potrafi narysować linie pola magnetycznego magnesu sztabkowego i podkowiastego. · UczeÅ„ zna zasady bezpiecznego korzystania z domowych urzÄ…dzeÅ„ elektrycznych. · UczeÅ„ potrafi wyjaÅ›nić rolÄ™ uziemienia w urzÄ…dzeniach elektrycznych.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują wszystkie wymagania na stopień dopuszczający i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi podać okreÅ›lenie pola magnetycznego. · UczeÅ„ potrafi zaplanować i wykonać doÅ›wiadczenie w celu zbadania linii pola magnetycznego wokóÅ‚ przewodnika z prÄ…dem. · UczeÅ„ potrafi podać zwrot pola magnetycznego. · UczeÅ„ wie, jak przedstawić graficznie linie pola wokóÅ‚ przewodnika prostoliniowego. · UczeÅ„ wie, co to jednorodne pole magnetyczne. · UczeÅ„ potrafi porównać pole magnetyczne zwojnicy i magnesu sztabkowego. · UczeÅ„ zna podstawowe jednostki SI. · UczeÅ„ potrafi podać kierunek siÅ‚y elektrodynamicznej wzglÄ™dem przewodnika z prÄ…dem. · UczeÅ„ zna zasadÄ™ dziaÅ‚ania dzwonka elektrycznego. · UczeÅ„ potrafi opisać różne sposoby wzbudzania prÄ…du indukcyjnego. · UczeÅ„ zna warunek powstawania prÄ…du indukcyjnego. · UczeÅ„ potrafi wymienić różne zastosowania transformatora.
Wymagania na stopień dobry (rozszerzające) obejmują wszystkie wymagania na stopnie niższe i ponadto:
· UczeÅ„ wie, jak graficznie przedstawić linie pola dla zwojnicy z prÄ…dem. · UczeÅ„ potrafi sklasyfikować substancje ze wzglÄ™du na wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci magnetyczne. · UczeÅ„ potrafi opisać jakoÅ›ciowo pole magnetyczne przewodnika prostoliniowego i zwojnicy z prÄ…dem. · UczeÅ„ potrafi wyznaczyć bieguny magnetyczne zwojnicy z prÄ…dem. · UczeÅ„ wie, jak przedstawić na rysunku zwrot linii pola wokóÅ‚ przewodnika z prÄ…dem. · UczeÅ„ rozumie i stosuje regułę lewej dÅ‚oni do okreÅ›lania zwrotu siÅ‚y elektrodynamicznej. · UczeÅ„ zna zastosowanie magnesów i elektromagnesów. · UczeÅ„ zna i rozumie zasadÄ™ dziaÅ‚ania transformatora. · UczeÅ„ wie, kiedy transformator podwyższa a kiedy obniża napiÄ™cie. · UczeÅ„ zna cechy prÄ…du indukcyjnego. · UczeÅ„ potrafi wykonać obliczenia dotyczÄ…ce transformatora. · UczeÅ„ potrafi wymienić niekonwencjonalne źródÅ‚a energii, która może być przeksztaÅ‚cona w energiÄ™ elektryczna.
Wymagania na ocenę bardzo dobrą (dopełniające) obejmują wszystkie wymagania na stopnie niższe i ponadto:
· UczeÅ„ potrafi przewidzieć zachowanie siÄ™ przewodnika z prÄ…dem po jego umieszczeniu miÄ™dzy biegunami magnesu podkowiastego. · UczeÅ„ potrafi przewidzieć i uzasadnić oddziaÅ‚ywanie dwóch równolegÅ‚ych przewodników z prÄ…dem. · UczeÅ„ potrafi przewidzieć oddziaÅ‚ywanie dwóch zwojnic. · UczeÅ„ zna rolÄ™ rdzenia w zwojnicy. · UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady wykorzystania energii: SÅ‚oÅ„ca, wiatru, wody i omówić ich znaczenie w zwiÄ…zku z ochronÄ… Å›rodowiska.
Optyka czyli nauka o świetle
Wymagania na stopieÅ„ dopuszczajÄ…cy (konieczne) obejmujÄ… treÅ›ci elementarne, przystÄ™pne i bezpoÅ›rednio użyteczne w pozaszkolnej dziaÅ‚alnoÅ›ci ucznia: · UczeÅ„ wie, jakie sÄ… naturalne i sztuczne źródÅ‚a Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi podać przykÅ‚ady i zjawiska, którym towarzyszy emisja Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ zna skutki dziaÅ‚ania Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ wie, na czym polega prostoliniowość rozchodzenia siÄ™ Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi podać cechy powierzchni ciaÅ‚, które odbijajÄ…, rozpraszajÄ… Å›wiatÅ‚o. · UczeÅ„ potrafi opisać warunki, w których przedmioty sÄ… widoczne. · UczeÅ„ wie, jakie jest praktyczne wykorzystanie zwierciadeÅ‚. · UczeÅ„ zna przykÅ‚ady zÅ‚udzeÅ„ optycznych obserwowanych w życiu codziennym, bÄ™dÄ…cych wynikiem zaÅ‚amania Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi wyjaÅ›nić, co to jest soczewka skupiajÄ…ca, a co to jest soczewka rozpraszajÄ…ca. · UczeÅ„ zna warunki higieny wzroku. · UczeÅ„ zna znaczenie sÅ‚owa „akomodacja”. · UczeÅ„ potrafi podać zastosowania: lupy, mikroskopu optycznego, lornetki, aparatu fotograficznego i lunety. · UczeÅ„ potrafi omówić konieczność używania Å›wiateÅ‚ odblaskowych dla bezpieczeÅ„stwa ruchu drogowego.
Wymagania na stopień dostateczny (podstawowe) obejmują wszystkie wymagania na stopień dopuszczający i ponadto:
· UczeÅ„ wie, na czym polega zjawisko rozszczepienia Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi wymienić kolejne barwy Å›wiatÅ‚a biaÅ‚ego. · UczeÅ„ potrafi wyjaÅ›nić, dlaczego postrzegamy kolory. · UczeÅ„ potrafi podać warunki, w jakich powstaje cieÅ„ i opisać od czego zależą jego rozmiary. · UczeÅ„ rozumie zjawisko zaćmienia SÅ‚oÅ„ca i Księżyca. · UczeÅ„ potrafi podać prawa odbicia Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi zinterpretować prawo odbicia Å›wiatÅ‚a. · UczeÅ„ potrafi wykreÅ›lić obraz w zwierciadle pÅ‚askim i podać jego cechy.
|
||||||||||||||||||||||
| Zmieniony ( 13.06.2008. ) | ||||||||||||||||||||||

Fizyka

